Home | Diển đàn | Giới Thiệu | Tư vấn Sức khỏe
Đăng ký | Đăng nhập
 




Thăm dò ý kiến
Đánh giá của bạn về thông tin trên website
Phong phú
Bình thường
Cần bổ sung
Rất kém

Bạn đang xem Nội tiêu hóa
 trong   Nội khoa
23/5/2010 15:01:53
Điều cần biết khi dùng thuốc chữa viêm loét dạ dày - tá tràng
(Yduocvn.com) - Một số người dùng thuốc chữa dạ dày – tá tràng nhưng không tuân thủ các quy tắc dùng thuốc nên bệnh không khỏi, có người lại thấy khó chịu khi dùng thuốc mà không biết đó chính là tác dụng phụ của thuốc

... Để giúp bạn đọc có được cách dùng thuốc hiệu quả, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu bài viết của DS. Trần Xuân Thuyết.

Vai trò của helicobacter pylori (HP)

Từ năm 1995 khi y giới công nhận vai trò của vi khuẩn helicobacter pylori (HP) trong bệnh viêm loét dạ dày - tá tràng thì thuốc chữa bệnh này đã có hướng mới. Các loại thuốc: kháng sinh (diệt HP) + chống tiết acid dịch vị + chống toan + bảo vệ niêm mạc dạ dày, được coi là công thức thuốc hữu hiệu.

Ở các nước chậm phát triển, tỷ lệ nhiễm HP tới 70%. Đường lây truyền của HP là: miệng - miệng; phân - miệng (ruồi, gián là vật trung gian truyền bệnh). Tuy vậy không phải người nào nhiễm HP cũng bị viêm loét dạ dày - tá tràng mà chỉ có HP týp 1 có độc tính cao mới gây bệnh (người suy giảm dinh dưỡng dạ dày thì sinh viêm loét dạ dày, người dịch vị có độ acid cao thì sinh viêm loét tá tràng).

Ung thư dạ dày phần lớn lại có nguyên nhân do HP. Việc xác định HP týp 1 đòi hỏi kỹ thuật cao, không phải bệnh viện nào cũng làm được. Vì vậy khi bạn đi khám dạ dày, nếu kết quả nội soi có viêm loét lành tính dạ dày hoặc tá tràng, thường được bác sĩ chỉ định dùng thuốc kháng sinh diệt HP và thuốc kháng tiết (acid dịch vị) ngoài ra tùy trường hợp còn dùng thuốc kháng toan, thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày - tá tràng.

Thuốc nguồn gốc hóa dược

Kháng sinh: Các loại kháng sinh thường dùng là clarithromycin hoặc amoxycillin kết hợp với một dẫn chất imidazol (tinidazol, secnidazol, metronidazol) sự kết hợp này nhằm mục đích tăng hiệu lực diệt HP. Liệu trình: 7-10 ngày.

Clarithromycin: Thuộc nhóm macrolid có tác dụng kìm khuẩn. Liều cao có tác dụng diệt khuẩn. Khi uống, thuốc hấp thụ nhanh qua đường tiêu hóa, không bị ảnh hưởng bởi thức ăn. Thời gian bán hủy 3-4 giờ. Clarithromycin có tác dụng diệt HP mạnh hơn amoxycillin. Nó ức chế chuyển hóa của omeprazol làm cho nồng độ omeprazol tăng gấp đôi.

- Chống chỉ định: Không dùng cùng lúc với carbamazepin, cisaprid, phenytoin, theophylin, terfenadin, astemizol, zidovudin. Không dùng cho người mẫn cảm với macrolid.

Amoxycillin: Hấp thu nhanh và hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Bền vững trong môi trường acid dịch vị. Thời gian bán hủy ngắn: 61,3 phút.

- Chống chỉ định: Mẫn cảm với penicillin, không dùng chung với chloramphenicol, tetracyclin, alopurinol.

Tinidazol, secnidazol, metronidazol: Là thuốc kháng khuẩn, kháng virut, kháng động vật nguyên sinh thuộc dẫn chất imidazol. Nếu dùng đơn độc để điều trị diệt HP thì kháng thuốc phát triển nhanh nên phải phối hợp với clarithromycin hoặc amoxycillin để tăng hiệu quả. Thời gian bán hủy: metronidazol: 8 giờ, tinidazol 12-14 giờ; secnidazol 25 giờ. Liều thường dùng: Uống cùng lúc với clarithromycin hay amoxycillin.

- Chống chỉ định: quá mẫn với thuốc. Rối loạn thần kinh, loạn tạo máu, phụ nữ mang thai hoặc thời kỳ cho con bú.

Kháng tiết: Giảm tiết acid dịch vị, chống loét. Dùng một trong 2 loại thuốc: Ức chế bơm proton hoặc kháng thụ thể histamin-H2.

Ức chế bơm proton: Các chất thường dùng là: lansoprazol, pantoprazol, rabeprazol, omeprazol, là dẫn xuất của benzimidazol. Chúng dễ dàng thâm nhập vào bào tương của tế bào tiết ở thành dạ dày (tế bào viền) có tác dụng ức chế tiết acid chlohydric bằng cách liên kết không thuận nghịch với bơm proton (H+/K+-ATPase; men kiểm soát tiết HCl ở giai đoạn cuối). Mỗi chất gắn vào một vị trí khác nhau của “bơm”, tạo nên sự khác nhau về cường độ tác dụng. Tác dụng chống tiết mạnh và kéo dài. Giảm tiết acid cơ bản và acid tạo ra do các nguồn kích thích như: bữa ăn, stress. Thuốc được tích lũy trong tế bào viền nên thời gian bán thải thực tế tới 48 giờ (không liên quan đến thời gian bán thải dài hay ngắn của từng chất). Tác dụng xuất hiện từ từ và kéo dài. Nên chỉ cần dùng thuốc một lần/ngày (trừ trường hợp phối hợp hai kháng sinh để tăng tác dụng diệt HP, cần uống cùng lúc với kháng sinh, uống trước bữa ăn). Các loại thuốc ức chế bơm proton đều kém bền vững trong môi trường acid, do đó được bào chế dưới dạng viên bao tan trong ruột – khi uống thuốc phải nuốt cả viên, chiêu với một cốc nước sôi nguội (không được làm vỡ viên thuốc).

- Chống chỉ định: Mẫn cảm với thuốc. Phụ nữ có thai 3 tháng đầu.

Kháng thụ thể histamin-H2: Gồm các chất famotidin, nizatidin, ranitidin, cimetidin. Các chất này có cấu trúc gần giống histamin nên cạnh tranh tác dụng của histamin ở thụ thể H2 tế bào vách dạ dày; ức chế tiết dịch acid cơ bản (khi đói) ngày và đêm của dạ dày, kể cả tiết dịch acid do kích thích bởi thức ăn, cafein, insulin, pentagastrin. Lượng men pepsin do dạ dày tiết ra cũng giảm theo. Sau khi uống, thuốc được hấp thụ nhanh, hàm lượng thuốc trong máu đạt mức tối đa sau một giờ. Độ dài tác dụng ức chế tiết: famotidin 10-12 giờ. Nizatidin 11 giờ, ranitidin 9-10 giờ, cimetidin 5-6 giờ. Hoạt lực ức chế tiết acid dạ dày mạnh nhất là famotidin gấp 20-150 lần so với cimetidin và 3-20 lần so với ranitidin. Trong 4 loại thuốc kháng thụ thể histamin-H2, cimetidin có 3 nhược điểm cơ bản là: Thời gian tác dụng ngắn, phải uống nhiều lần trong ngày (người bệnh dễ bỏ quên). Tương tác với nhiều loại thuốc; gây nguy hiểm cho người dùng khi cùng một lúc phải chữa hai bệnh. Có tác dụng kháng androgen, gây liệt dương ở nam giới.

- Chống chỉ định: Quá mẫn với thuốc, riêng cimetidin còn chống chỉ định với phụ nữ có thai hoặc đang thời kỳ cho con bú.

Thuốc chữa viêm loét dạ dày - tá tràng thường gây khó chịu cho người dùng thuốc như: buồn nôn, trướng bụng, nhức đầu... thậm chí có người bệnh thấy các triệu chứng này đã bỏ không dùng thuốc làm bệnh trầm trọng thêm. Vì vậy người bệnh cần có hiểu biết về các tác dụng phụ của thuốc cũng như cách khắc phục chúng.

Kháng toan: Nhóm thuốc này có các dược chất chính là:

Các muối nhôm (hydroxyd, phosphat, carbonat)...

Các muối magnesium (hydroxyd, trisilicat, carbonat).

Calci carbonat.

Biệt dược chứa calci carbonat: ulfon...

Biệt dược chứa muối nhôm: phosphalugel; gasterin gel.

Biệt dược chứa muối magnesium + muối nhôm: maalox topaal; kremil-S; trigel; gastropulgite; varogel...

Natribicarbonat: Trước đây thường dùng nguyên chất dưới dạng viên nén 0,5g và 1g hoặc gói thuốc bột 50g hoặc 100g (thường gọi là thuốc muối). Nay không dùng, do nhược điểm: hại dạ dày, tăng tiết gastrin làm cho acid dịch vị (HCl) tiết nhiều hơn trước. Một số biệt dược phối hợp nhiều dược chất với natribicarbonat như citro cool.

- Tác dụng của các dược chất nói trên là trung hòa acid dịch vị làm giảm nhanh các triệu chứng đau bụng, đầy bụng, khó tiêu. Thời gian thuốc có hiệu lực ngắn (khoảng 3 giờ).

- Cách dùng:

Uống lúc có triệu chứng đau vùng thượng vị.

Uống sau bữa ăn một giờ và trước khi đi ngủ. Thuốc viên nén phải nhai kỹ viên thuốc rồi nuốt, sau đó súc miệng với nước sôi nguội, nuốt hết phần thuốc còn trong miệng. Dạng gel uống: hòa với 50ml nước sôi nguội rồi uống. Nguy cơ: Lượng nhôm lớn có thể gây sa sút trí tuệ tuổi già.

Bảo vệ niêm mạc dạ dày - tá tràng: Có hai loại:

Thuốc băng ổ loét: Sucralfat: là muối nhôm của sulfat disaccharid; tạo một phức hợp với các chất albumin và fibrinogen của dịch rỉ kết dính với ổ loét làm thành lớp bảo vệ ngăn tác dụng của acid dịch vị, pepsin và mật. Ức chế hoạt động của pepsin gắn với muối mật. Làm tăng sản xuất prostaglandin E2 và dịch nhày, có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày.

- Chỉ định: điều trị và ngăn ngừa loét dạ dày - tá tràng. Phòng tái phát loét tá tràng. Phòng loét do stress.

- Liều dùng, cách dùng: Uống vào lúc đói, 30 phút hoặc một giờ trước khi ăn. Uống 4 lần/ngày (trước bữa: sáng, trưa, tối và trước ngủ tối), liệu trình: 6-8 tuần. Biệt dược: Venter, viên hoặc gói 1g.

- Tương kỵ: Với các thuốc kháng toan phải uống cách sucralfat 30 phút.

Với các thuốc kháng thụ thể histamin–H2 và lansoprazol phải uống cách sucralfat 120 phút.

Thuốc kích thích tiêu chất nhày và bicarbonat: Misoprostol là prostaglandin E1 tổng hợp, có tác dụng ức chế tiết acid dạ dày và bảo vệ niêm mạc dạ dày. Liều 200 microgam có tác dụng mạnh, ức chế tiết acid dạ dày ban đêm hoặc tiết acid dạ dày do bữa ăn, do histamin.

- Chỉ định: Dự phòng loét dạ dày do thuốc chống viêm không steroid và aspirin. Uống 4 lần/ngày, uống trong khi ăn.

- Chống chỉ định: Quá mẫn với thuốc. Người mang thai. Biệt dược alsoben.

Những phiền toái do tác dụng phụ của thuốc gây ra và cách khắc phục

Hầu hết các loại thuốc chữa viêm loét dạ dày – tá tràng có nguồn gốc hóa dược như: kháng sinh, kháng tiết, kháng toan, băng ổ loét... đều gây khó chịu cho người dùng thuốc như: buồn nôn, trướng bụng, nhức đầu, mất vị giác, có khi nôn; ăn uống không thấy ngon trong suốt đợt dùng thuốc. Có người bệnh hoang mang không biết hỏi ai đã bỏ thuốc giữa chừng, làm cho bệnh trầm trọng thêm.

Cách khắc phục: Ngậm một miếng gừng tươi (5-10g) đã cạo vỏ, thỉnh thoảng nhấm và nuốt nước, sau cùng nhai nuốt cả bã. Ngày 3 lần sáng, trưa, tối. Ngoài tác dụng chống buồn nôn, trướng bụng, rối loạn tiêu hóa, gừng còn có tác dụng làm cho thuốc hấp thu tốt, tăng tác dụng diệt HP, bảo vệ gan chống tác hại của thuốc. Ăn nhiều rau, củ, quả để chống táo bón. Ăn sữa chua 1-2 lần/ngày để phục hồi vi khuẩn có lợi cho đường ruột đã bị kháng sinh tiêu diệt, tăng tác dụng diệt HP.

Những thứ cần tránh khi bị viêm loét dạ dày - tá tràng

Không hút thuốc lá, thuốc lào hoặc gần người đang hút thuốc.

Không uống các chất có ethanol như: bia, rượu, kể cả rượu thuốc.

Tránh stress: như quá lo âu, sợ hãi; quá buồn bực; quá giận dữ; quá thương cảm...

Hạn chế: Uống cà phê và nước chứa cafein (cocacola), chè đặc.

Không tự ý sử dụng một số thuốc như: aspirin; các loại thuốc chứa steroid như: prednisolon, dexamethason... các loại thuốc kháng viêm giảm đau (NSAID) như ibuprofen, diclofenac, selecoxib...; do các loại thuốc này ức chế sự tổng hợp prostaglandin (thành phần quan trọng của chất nhày bảo vệ niêm mạc dạ dày) tạo điều kiện cho acid dịch vị và pepsin tấn công dạ dày gây viêm loét, xuất huyết dạ dày – tá tràng.

Khi đi khám chữa bệnh khác: Cần thông báo cho bác sĩ biết tiền sử mình có bệnh loét dạ dày - tá tràng; để nếu thật cần thiết phải dùng các loại thuốc kháng viêm giảm đau kể trên, bác sĩ sẽ cho thêm thuốc phòng loét dạ dày như misoprostol hoặc kháng tiết acid.

Phòng ngừa ung thư dạ dày

- Khi xác định có viêm loét dạ dày, phải điều trị vài liệu trình để diệt hết HP trong dạ dày.

- Định kỳ kiểm tra dạ dày bằng nội soi nếu có tiền sử viêm loét ở hang vị, tiền môn vị, bờ cong nhỏ.

- Hằng ngày sử dụng thực phẩm phòng ung thư như: Tỏi tươi giã nát (mỗi bữa 5g tỏi tươi giã nát để 15 phút rồi cho chút nước mắm để chấm). Chế phẩm: nghệ, tỏi, chè xanh, beta caroten hoặc vitamin A 2.000UI/ngày.

- Hạn chế ăn thức ăn chiên, rán, nướng.

- Thường xuyên sử dụng rau sạch (rau có dư lượng đạm lớn khi ăn sẽ nhiễm nitrosamin là chất gây ung thư dạ dày. Dư lượng lớn thuốc trừ sâu sẽ nguy hại cho sức khỏe).

 

 

  Ý nhận xét của bạn

(Tối đa 255 ký tự)

Các bài mới đăng
.
                   Trang chủ        Diễn đàn        Tư vấn sức khỏe        Nghiên cứu khoa học        Gửi tài liệu của bạn        Bài viết của bạn        Giới thiệu       
 

 ©  Bản quyền thuộc yduocvn.com

Tài liệu trên website được sưu tầm từ nhiều nguồn khác nhau, ghi rõ nguồn từ yduocvn.com nếu phát hành lại thông tin từ website này
Thông tin trên website chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế được chỉ định trực tiếp của bác sỹ.
Xin chân thành cảm ơn các bạn ở khắp nơi đã gửi tài liệu cho chúng tôi.

Mọi ý kiến xin liên hệ: Nguyễn Tăng Hòa

Email: Nguyentanghoa@gmail.com hoặc điện thoại: 0944 549 668